yondashuv.uz
Boshlash
← Metodlar

5E modeli

So'rovga asoslangan ta'lim: jalb qilishdan baholashgacha besh bosqich

5 bosqich ~45 daqiqaTabiiy fanlar, yangi tushuncha kiritish, tadqiqotchilik ko'nikmasi

Dars bosqichlari

  1. 1

    Jalb qilish · Engage

    7 daq

    Qiziqarli savol, rasm, qisqa video yoki kutilmagan tajriba bilan boshlang. Talabaning mavjud bilimini faollashtiring.

    O'qituvchi
    Mavzuga mos rasm, video, demonstratsiya yoki muammoli savol taqdim etadi; hayotiy tajribani so'raydi.
    Talaba
    Taxmin qiladi, savol beradi, o'z tajribasini aytadi.
  2. 2

    Tadqiq etish · Explore

    12 daq

    Kichik guruhlarda tajriba, kuzatish yoki manba bilan ishlash topshirig'ini bering. Javobni hali aytmang.

    O'qituvchi
    Yo'naltiradi, kuzatadi, yo'naltiruvchi savollar beradi — tayyor javob bermaydi.
    Talaba
    Guruhda tajriba o'tkazadi, ma'lumot yig'adi, fikrlarini umumlashtiradi.
  3. 3

    Tushuntirish · Explain

    10 daq

    Ilmiy tushunchalarni aniq tushuntiring va talabalarning Explore bosqichidagi fikrlarini ilmiy asoslang.

    O'qituvchi
    Yangi mavzuni tushuntiradi, atamalarni kiritadi, talabalar fikrini ilmiy asoslaydi.
    Talaba
    O'z kuzatuvlarini tushuntiradi, ilmiy atamalar bilan bog'laydi.
  4. 4

    Qo'llash · Elaborate

    10 daq

    Bilimni notanish vaziyatda qo'llash topshirig'i; fanlararo bog'liqlik (matematika, texnologiya, san'at).

    O'qituvchi
    Yangi, murakkabroq vaziyat beradi; boshqa fanlar bilan bog'laydi.
    Talaba
    Bilimni yangi masalaga qo'llaydi, muhokama qiladi.
  5. 5

    Baholash · Evaluate

    6 daq

    Test, refleksiya savollari yoki o'z-o'zini baholash. Qayerda yordam kerakligini aniqlang.

    O'qituvchi
    Bilim va ko'nikmani baholaydi, qiyinchiliklarni aniqlaydi.
    Talaba
    O'z-o'zini baholaydi, test yechadi, refleksiya qiladi.

5E modeli nima?

5E modeli 1987-yilda BSCS (Biological Sciences Curriculum Study) tomonidan ishlab chiqilgan, so'rovga asoslangan ta'lim (inquiry-based learning) texnologiyasiga tayanuvchi zamonaviy yondashuvdir. Model nomi besh bosqichning inglizcha nomlari bosh harflaridan olingan: Engage, Explore, Explain, Elaborate, Evaluate.

O'qituvchining asosiy vazifasi — ta'lim oluvchilardagi mavjud bilimlarga tayangan holda ularni faollashtirish va yangi mavzu yuzasidan mustahkam, keng qamrovli, kompetensiyaviy bilim berish. Asosiy maqsad — tadqiqotchilik ko'nikmalarini shakllantirish.

Asosiy tamoyillar

  • Bilim tayyor holda berilmaydi — talaba uni o'zi kashf etadi, o'qituvchi esa ilmiy asoslaydi.
  • Guruh kichik guruhlarga ajratiladi, fikrlar umumlashtirilib bayon etiladi.
  • O'qituvchi ko'proq savol beradi, talabalar fikrini tinglaydi.
  • Fanlararo integratsiya (matematika, san'at, texnologiya bilan bog'lash) qo'llash bosqichida ta'minlanadi.

Qachon qo'llash kerak?

Yangi tushuncha yoki hodisani o'rganishda — ayniqsa fizika, kimyo, biologiya, geografiyada. Ammo model istalgan fanga moslashadi: tarixda "manbani tadqiq etish", tilda "qoidani o'zi kashf etish" ko'rinishida.

Manba: M. Yuldasheva, "Zamonaviy darsliklarning yangi metodik yondashuvlari: 5E modeli", A. Avloniy nomidagi ilmiy-tadqiqot instituti.

5E modeli asosidagi kurslar

Fizika

Mexanika asoslari: Nyuton qonunlaridan loyihagacha

Kuch, massa va harakat o'rtasidagi bog'liqlikni tajriba orqali kashf etamiz. Kurs 5E modeli, 4K yondashuvi va STEM loyihasi asosida qurilgan — nazariyani o'zingiz topasiz, keyin amalda qo'llaysiz.

5E modeli4K yondashuviSTEM yondashuvi
MY Malika Yuldasheva38